‹ Terug naar uitleg

Verkeersinformatie is vol met getallen — kilometers file, minuten vertraging, kilometerminuten — en vrijwel nergens staat wat ze betekenen. Terwijl het uitmaakt: of er vandaag “180 kilometer file” staat hangt af van waar de grens ligt.

Wanneer heet het een file

Een file is een verzamelnaam voor twee dingen, en de grens ligt bij de snelheid over een stuk van minstens twee kilometer:

• Langzaam rijdend verkeer. Over minstens twee kilometer niet harder dan 50 km/u, maar meestal wel harder dan 25.
• Stilstaand verkeer. Over minstens twee kilometer langzamer dan 25 km/u.

Korter dan twee kilometer telt ook mee zodra de vertraging boven de tien minuten komt; op een toe- of afrit is twee minuten al genoeg. Daarom kan een kort maar hardnekkig knelpunt in de lijst staan terwijl je op de kaart nauwelijks een streepje ziet.

Op de kaart hier staan die soorten los van elkaar, precies zoals het NDW ze meldt: stilstaand, wachtrij, langzaam rijdend, en ongevallen apart. Ongevallen zijn geen filesoort maar een oorzaak — ze staan er los bij omdat de vertraging die eruit voortkomt heel anders loopt dan die van de ochtendspits.

Kilometerminuten: waarom lengte alleen niet genoeg is

Een file van tien kilometer die na vijf minuten oplost kost minder tijd dan een file van twee kilometer die twee uur blijft staan. Daarom wordt de zwaarte gemeten in kilometerminuten: lengte maal duur. Drie kilometer die vijf minuten staat is 15 kilometerminuten.

Rijkswaterstaat gebruikt daarnaast de piek in kilometers file om records aan af te meten: er is sprake van een spitsrecord zodra een spits hoger uitkomt dan elke eerdere spits van dat jaar. Het absolute record staat op 22 januari 2019, toen er om 17.40 uur 2.287 kilometer file tegelijk stond. Het vorige record — 1.461 kilometer, 11 december 2017 — sneuvelde daarmee met bijna duizend kilometer. In allebei de gevallen was de oorzaak dezelfde: sneeuw.

Wanneer het vaststaat

• De spitsen. Ruwweg 7 tot 9 uur 's ochtends en 16 tot 18 uur 's middags. Welke van de twee op jouw weg de zwaarste is, verschilt per weg — dat staat in het weekraster op elke wegpagina.
• Het weer. Sneeuw is de zwaarste, en met afstand: allebei de filerecords zijn sneeuwdagen. Zware regen en dichte mist doen hetzelfde in het klein, omdat iedereen tegelijk een stukje langzamer gaat rijden.
• Ongevallen en werkzaamheden. Onvoorspelbaar van dag tot dag, maar wel goed voor een fors deel van de zwaarte op de drukste trajecten.
• Vakanties en lange weekenden. Andere richting, ander tijdstip: niet de spits maar de vertrekgolf.

Waar het vaststaat

Dat hoef je niet te gokken. De ranglijst van de zwaarste wegen zet de Nederlandse snelwegen op volgorde van filezwaarte over drie jaar, en per weg staat er een weekraster bij: welk uur van welke dag het daar vastloopt, en welk uur binnen kantooruren juist het rustigst is.

De cijfers komen uit twee open bronnen. Het actuele beeld is van het NDW en wordt elke minuut ververst; de historie is van Rijkswaterstaat, die zijn filedata als open data publiceert.