‹ Terug naar uitleg

De ranglijst op de drukste wegen komt niet uit een meting van ons, maar uit de filedata die Rijkswaterstaat maandelijks als open data publiceert. Elke geregistreerde file staat daar met weg, traject, tijdstip, lengte, duur en oorzaak. Wij tellen die op; we schatten niets.

Waarop de volgorde staat

Niet op aantal files en niet op kilometers, maar op kilometerminuten: lengte maal duur. Dat is de enige maat die recht doet aan het verschil tussen tien kilometer die vijf minuten staat en twee kilometer die twee uur staat. De tweede kost meer mensen meer tijd, en komt in de ranglijst dus hoger uit.

Het gevolg is dat een lange snelweg met veel verkeer bijna altijd bovenaan eindigt. Dat is geen fout in de telling — er staat werkelijk meer file — maar het maakt de ranglijst ongeschikt om wegen van ongelijke lengte met elkaar te vergelijken. Een korte ring die elke ochtend volloopt scoort lager dan een lange corridor die af en toe vastzit.

Waarom drie jaar

Eén jaar is te weinig: een enkele winter met sneeuw of één langdurige wegafsluiting verschuift de volgorde merkbaar. Tien jaar is te veel, omdat wegen verbreed worden en knelpunten verdwijnen. Drie jaar dempt het toeval zonder de huidige situatie te vertekenen, en de ranglijst verschuift daardoor niet van maand tot maand.

Dat betekent ook dat een recente verbetering pas langzaam doorwerkt. Is een knelpunt vorig jaar aangepakt, dan telt de drukte van de twee jaren daarvoor nog mee.

Wat er níét in staat

• Geen provinciale of gemeentelijke wegen. De filedata gaat over het hoofdwegennet. Staat het bij jou vast op een N-weg of binnen de bebouwde kom, dan komt dat hier niet voor.
• Geen richting per rit. De zwaarte is opgeteld over beide richtingen. Het weekraster op elke wegpagina laat wel zien wanneer het vastloopt, maar niet waarheen.
• Geen oorzaak in de ranglijst. Een weg die hoog staat door structurele spitsdrukte is niet te onderscheiden van een weg die hoog staat door een half jaar werkzaamheden. Op de wegpagina zelf staat de verdeling per maand, en daar is zo'n piek meestal wel aan te zien.

Actueel en historisch zijn twee bronnen

Het fileoverzicht van dit moment komt van het NDW en wordt elke minuut ververst. De ranglijst komt van Rijkswaterstaat en gaat over drie afgesloten jaren. Ze meten hetzelfde verschijnsel maar niet dezelfde periode, dus een weg die nu rood is hoeft niet hoog in de ranglijst te staan — en andersom.